|
Tarım ve Köyişleri
Bakanlığından:
TEBLİĞ
TÜRK GIDA
KODEKSİ
BAL
TEBLİĞİ
( Tebliğ No: 2005/49
)
|
Amaç
Madde
1 — Bu
Tebliğ’in amacı; balın, tekniğine uygun ve hijyenik şekilde hazırlanması,
işlenmesi, depolanması, nakledilmesi ve pazarlanması aşamalarında taşıması
gereken özelliklerini belirlemektir.
Kapsam
Madde
2 — Bu
Tebliğ bal arısı, Apis mellifera, tarafından üretilen balı kapsar.
Hukuki dayanak
Madde
3 — Bu
Tebliğ 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan "Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği" ne göre hazırlanmıştır.
Kısaltmalar
Madde
4 — Bu
Tebliğde adı geçen;
HMF:
hidroksimetilfurfuralı ifade eder.
Tanımlar
Madde
5 — Bu
Tebliğde geçen;
a) Bal:
Bitki nektarlarının, bitkilerin canlı kısımlarının salgılarının veya
bitkilerin canlı kısımları üzerinde yaşayan bitki emici böceklerin
salgılarının bal arısı Apis mellifera tarafından toplandıktan sonra
kendine özgü maddelerle birleştirerek değişikliğe uğrattığı, su içeriğini
düşürdüğü ve petekte depolayarak olgunlaştırdığı doğal ürünü,
b)
Kaynağına göre;
-Çiçek
veya nektar balı: Bitki nektarından elde edilen balı,
-Salgı
balı: Bitkilerin canlı kısımlarının salgılarından veya bitkilerin canlı
kısımları
üzerinde yaşayan bitki emici böceklerin -Hemiptera-
salgılarından elde edilen balı,
c)
Üretim ve/veya pazara sunuluş şekline göre;
-Petekli
bal: Kuluçka amaçlı kullanılmamış olan saf balmumundan hazırlanmış temel
peteklerin veya arılar tarafından yapılmış peteklerin gözlerinde
depolanmış ve tamamı veya büyük bölümü sırlanmış olarak satışa sunulan
balı,
-Süzme
bal: Sırları alınan yavrusuz peteklerden santrifuj yolu ile elde edilen
balı,
-Petekli
süzme bal: Süzme bal içerisinde petekli bal parçaları ile hazırlanmış
balı,
-Sızma
bal: Süzme bal elde edilirken alınan sırlardan ve balı alınmış peteklerden
sızdırılarak toplanan balı,
-Pres
balı: Yavrusuz peteklerin doğrudan veya 45°C’yi aşmamak üzere ısıtılarak
preslenmesi ile elde edilen balı,
-Filtre
edilmiş bal: Yabancı organik ve/veya inorganik maddelerin filtrasyon yolu
ile uzaklaştırılması sırasında polen içeriği önemli ölçüde azalmış balı,
d)
Fırıncılık balı: Kendine özgü doğal koku ve tada sahip olmayan veya
fermantasyona başlamış veya fermente olmuş veya yüksek sıcaklıkta işlem
görmüş, endüstriyel amaçlı kullanıma uygun veya diğer gıda maddelerinin
üretiminde bileşen olarak kullanmaya uygun balı,
e)
Çerçeve: Arıların doğrudan petek yaptığı veya içine temel peteklerin
yerleştirildiği malzemeyi,
ifade
eder.
Ürün özellikleri
Madde
6 — Bu
Tebliğ kapsamında piyasaya sunulan veya insan tüketimi amacıyla herhangi
bir gıda maddesinde bileşen olarak kullanılan bala ait özellikler aşağıda
verilmiştir.
a) Bala
gıda katkı maddeleri de dahil olmak üzere dışarıdan hiçbir madde
katılamaz. Bal doğal bileşiminde bulunmayan organik ve/veya inorganik
maddelerden ari olmalıdır. Fırıncılık balı dışında bal; bala ait olmayan
yabancı tat ve kokuda, fermantasyonu başlamış, asitliği yapay olarak
değiştirilmiş veya içerdiği doğal enzimleri parçalayacak ya da önemli
düzeyde inaktive edecek şekilde ısıtılmış olmamalıdır.
Filtre
edilmiş bal ile ilgili hükümler saklı kalmak kaydıyla yabancı organik veya
inorganik maddelerin ayrılması sırasında kaçınılmaz olan kayıplar dışında
balda (n) polen veya diğer bala özgü bileşenler uzaklaştırılamaz.
b)
Balda;
- İnsan
sağlığını tehdit eden hiçbir patojen mikroorganizma, parazit ve/veya
parazit yumurtası bulunamaz,
-
Clostridium botulinum bulunamaz,
- Türk
Gıda Kodeksi Şeker Tebliğinde yer alan şekerleri içeremez.
c) Balın
tadı ve aroması, balın kaynağına ve üretildiği bitkinin türüne bağlı
olarak değişmekle birlikte, bal kendine özgü koku ve tada sahip olmalıdır.
d) Balın
rengi su beyazından koyu amber renge kadar değişebilir. Salgı balının
rengi pfund skalaya göre en az 60 olmalıdır.
e) Temel
petekte balmumunun doğal yapısında bulunmayan, parafin, serezin, iç yağı,
reçine, oksalik asit gibi organik maddeler ile ağartıcı maddeler gibi
inorganik maddeler bulunamaz.
f)
Etiketinde orijin aldığı çiçek, bitki, bölge veya coğrafya belirtilen
ballara filtre bal ilave edilemez.
g)
Petekli ballarda, peteğin en az %80’i sırlanmış olması gerekmektedir.
h)
Etiketinde botanik orijini belirtilen ballarda bu özellikleri polen
analizi ile belirlenir.
ı)
Ballara ait diğer özellikler Ek’te yer almaktadır.
Katkı maddeleri
Madde
7 — Bala
hiç bir katkı maddesi katılamaz.
Bulaşanlar
Madde
8 — Bu
Tebliğ Kapsamında yer alan ürünlerde bulaşanların miktarı Türk Gıda
Kodeksi Yönetmeliği’nin Bulaşanlar bölümüne uygun olmalıdır.
Pestisit kalıntıları
Madde
9 — Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde bulunabilecek pestisit kalıntı
miktarları Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin Pestisit Kalıntıları bölümüne
uygun olmalıdır. Bu kurallara ek olarak balda maksimum pestisit kalıntı
limiti en fazla 0.01 mg/kg olmalıdır.
Veteriner ilaçları tolerans düzeyleri
Madde
10 — Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde bulunabilecek veteriner ilaçları
kalıntı miktarları Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin Veteriner İlaçları
Tolerans Düzeyleri bölümüne uygun olmalıdır.
Hijyen
Madde
11 — Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünler Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin Gıda
Hijyeni bölümünde yer alan genel kurallara uygun olarak üretilmeli ve
"Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Tebliği" ne uygun olmalıdır.
İşyeri özellikleri
Madde
12 — Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünleri üreten işyerleri Türk Gıda Kodeksi
Yönetmeliği’nin Gıda Maddeleri Üreten İşyerlerinin Taşıması Gereken
Özellikler bölümünde yer alan genel kurallara uygun olmalıdır.
Ambalajlama, etiketleme ve işaretleme
Madde
13 — Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünler ürk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin
Ambalajlama ve Etiketleme-İşaretleme bölümünde yer alan genel kurallara
uygun olarak ambalajlanmalı, etiketlenmeli ve işaretlenmelidir. Bu genel
kurallara ek olan kurallar aşağıda verilmiştir:
a)
Çerçeveli balda net miktara "çerçeve ağırlığı" dahil değildir. Çerçevelere
arıcıların işletme tescil numaraları yazılmalıdır.
b)
Etikette balın orijini; salgı balı veya çiçek balı olduğu, bal ifadesinin
yanında aynı punto ile belirtilecektir.
c)
Etikette balın hasat yılı; üretim tarihi olarak, balın ambalajlandığı
tarih; dolum tarihi olarak ifade edilecektir.
d) Bu
Tebliğ kapsamındaki ürünler 5 inci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde
tanımlanan şekilde satışa sunulur. Ancak filtre edilmiş bal, petekli bal,
petekli süzme bal ve fırıncılık balı haricindeki diğer ballar sadece "bal"
ifadesi ile satışa sunulabilir.
e)
Filtre edilmiş ballar ve fırıncılık balları hariç olmak üzere, balın
kaynağı belirli bir çiçek veya bitki ise ve bal bu bitki veya çiçeğe ait
duyusal, fiziksel, kimyasal ve mikroskopik özellikleri belirgin şekilde
taşıyorsa, ürün ismi "ayçiçeği balı, ıhlamur balı" gibi orijin aldığı
çiçek veya bitkinin adı ile desteklenebilir.
f)
Filtre edilmiş ballar ve fırıncılık balları hariç olmak üzere, bala
üretildiği bölgenin florasına ait özelikleri belirgin şekilde taşıdığı
sürece o bölgenin bölgesel, coğrafi veya topografik adı ürün ismi ile
birlikte kullanılabilir.
g)
Fırıncılık ballarının etiketinde "sadece pişirme amaçlı" ifadesi ürün
ismine yakın ve kolayca görülebilir bir şekilde yer almalıdır.
h)
Fırıncılık ballarının bileşen olarak kullanıldığı bileşik bir gıda
maddesinde "bal" ifadesi "fırıncılık balı" yerine bileşik gıda maddesinin
isminde kullanılabilir. Ancak, ürünün bileşenler listesinde "fırıncılık
balı" olarak yer almalıdır.
ı)
Filtre balların bu özelliği ve bu ballarda polen miktarının büyük ölçüde
alındığı etikette belirtilecektir.
Taşıma ve depolama
Madde
14 — Bu
Tebliğ kapsamındaki ürünlerin taşınması ve depolanması, Türk Gıda Kodeksi
Yönetmeliği’nin Gıdaların Taşınması ve Depolanması bölümünde yer alan
kurallar ile 16/5/1986 tarih ve 19109 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu ve 15/3/1989 tarih ve 1989
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu
Yönetmeliği’ ne uygun olmalıdır.
Numune alma ve analiz yöntemleri
Madde
15 — Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerden Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin
Numune Alma ve Analiz Metodları bölümünde belirtilen kurallara uygun
olarak numune alınmalı ve uluslararası kabul görmüş analiz metodları
uygulanmalıdır.
Avrupa Birliği’ne uyum
Madde
16 — Bu
Tebliğ, 2001/110 EC sayılı "Bal" ile ilgili Komisyon Direktifi ve
2005/396/EC sayılı "Hayvansal ve bitkisel orijinli gıda ve yemlerde
maksimum pestisit limitleri" ile ilgili Konsey Tüzüğü dikkate alınarak
Avrupa Birliği’ne uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Tescil ve denetim
Madde
17 — Bu
Tebliğ kapsamında yer alan ürünleri üreten ve satan işyerleri; tescil ve
izin, ithalat işlemleri, kontrol ve denetim sırasında bu Tebliğ
hükümlerine uymak zorundadır. Bu hükümlere uymayan işyerleri hakkında
5/6/2004 tarihli ve 25483 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5179 sayılı
Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun hükümlerine göre yasal
işlem yapılır.
Denetim
Madde
18 — Bu
Tebliğde yer alan hükümlerin uygulanması ile ilgili denetim 5/6/2004
tarihli ve 25483 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5179 sayılı Gıdaların
Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun’a göre Tarım ve Köyişleri Bakanlığı
tarafından yerine getirilir.
Yürürlükten kaldırılan mevzuat
Madde
19 — Bu
Tebliğ ile; 22/10/2000 tarihli ve 24208 sayılı Resmî Gazete’ de
yayımlanan, "Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği" (Tebliğ No: 2000/39)
yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 — Halen faaliyet gösteren ve bu Tebliğ kapsamındaki
ürünleri üreten ve satan işyerleri bu Tebliğ’ in yayımı tarihinden
itibaren 3 ay içinde bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır.
Geçici Madde 2 — Bu Tebliğin 6 ncı maddesinin (h) bendinde yer alan
hükmün uygulanması Tebliğ’ in yayımı tarihinden itibaren 2 yıl içerisinde
başlayacaktır.
Yürürlük
Madde
20 — Bu
Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 21 —
Bu
Tebliğ hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
EK
Ballara Ait Diğer Özellikler
|
|
Çiçek Balı |
Salgı Balı |
Çiçek ve Salgı Balı Karışımı
|
Fırıncılık Balı |
|
Nem (en fazla) |
% 20
% 23 (püren-Calluna ballarında) |
% 20 |
% 20 |
% 23
% 25 (püren-Calluna kaynaklı fırıncılık ballarında)
|
|
Sakaroz (en fazla) |
5
g/100g
15
g/100g (Yalancı akasya –Robina
psedoacacia,
adi yonca-Medicago
sativa, Banksia meziesii
çiçek balı, tatlı yonca-Hedysarum, kırmızı okaliptüs-Eucalyptus
camadulensis,
meşin ağacı-Eucryhia
lucida- Eucyrphia milliganii,
narenciye ballarında)
10 g/100g (Lavanta çiçeği-Lavandula
spp., Boraga officinalis
ballarında)
|
5 g/100g
10 g/100g (Kızıl çam
Pinus brutia
ve fıstık çamlarından
Pinus pinea
elde edilen salgı ballarında) |
5 g/100g |
5 g/100g |
|
Fruktoz +Glukoz
(en az)
|
100g’da 60 gram |
100g’da 45 gram |
100g’da 45 gram |
- |
|
Fruktoz / Glukoz
|
0,9 - 1,4 |
1,0 - 1,4 |
1,0 - 1,4 |
- |
|
Suda çözünmeyen madde (en fazla)*
|
0,1 g/100g |
0,1 g/100g |
0,1 g/100g |
0,1 g/100g |
|
Serbest asitlik
(en fazla)
|
50 meq/kg |
50 meq/kg |
50 meq/kg |
80 meq/kg |
|
Elektrik iletkenliği |
En
fazla 0.8 mS/cm (Kocayemiş-Arbutus
unedo,
çan otu-Erica, ökaliptus, ıhlamur-Tilia
spp.,
süpürge çalı-
Calluna
vulgaris,
okyanus mersini-Leptospermum ve çay ağacı-Melaleuca
spp’
den elde edilenler hariç olmak üzere)
En az 0.8 mS/cm (Kestane balında)
|
En AZ 0.8 mS/cm |
En
fazla 0.8 mS/cm
En az
0.8 mS/cm (kestane balı ve salgı balı karışımlarında)
|
En fazla 0.8 mS/cm
|
|
Diastaz sayısı
(en az) |
8
3
(Narenciye balı gibi yapısında doğal olarak düşük miktarda enzim
bulunan ve doğal olarak HMF miktarı 15 mg/kg’dan fazla olmayan balda)
|
8 |
8 |
- |
|
HMF
(en fazla)**
|
40 mg/kg |
40 mg/kg |
40 mg/kg |
- |
|
Balda protein ve ham bal delta Cl3 değerleri arasındaki fark
|
-1.0 veya daha pozitif |
-1.0
veya daha pozitif
–1,6
veya daha pozitif (Kızılçam
Pinus brutia
ve
fıstık çamlarından
Pinus pinea
elde
edilen salgı ballarında) |
-1.0 veya daha pozitif |
-1.0 veya daha pozitif |
|
Balda protein ve ham bal delta Cl3 değerlerinden hesaplanan C4
şekerleri oranı
(en fazla)
|
%7 |
%7
%10 (Kızılçam
Pinus brutia
ve fıstık çamlarından
Pinus pinea
elde edilen salgı ballarında) |
%7 |
%7 |
|
Prolin miktarı
(en
az)
|
180
mg/kg |
180
mg/kg |
180
mg/kg |
180
mg/kg |
|
Naftalin miktarı
(en
fazla)***
|
10 ppb |
10 ppb |
10 ppb |
10 ppb |
* Pres
balında suda çözünmeyen madde miktarı 0.5 g/100g’ı geçemez.
**
Üretildiği bölge etiketinde belirtilmek koşulu ile tropikal iklim
bölgeleri kaynaklı ballarda HMF miktarı en çok 80 mg/kg olmalıdır.
*** Balmumunda naftalin miktarı 10 ppb’den fazla olamaz.
ÜRÜN
FİYATLARI ve SİPARİŞ
ÖNEMLİ
BİLGİLER
ÖNEMLİ BİLGİLERE BAKINIZ
>>
......HANGİ BALI TÜKETEYİM? >>
Organik Bal Nedir ? Konvansiyonel Bal
İle Organik ( Ekolojik, Doğal, Biyolojik ) Balda Doğru
Bilinen Yanlışlar. Biz Balı Ne İçin Alıyoruz ?
Sağlığımız İçin mi ? Damak Tadımız İçin mi?
UYARILARIMIZA KULAK VERİN
SİZE UYARILARIMIZ VAR >>
RESİMLERLE ARILAR VE BAL
FLORAMIZ
GÖRMEK İSTERMİSİNİZ
Leziz ve Eşsiz Ballarımızı Aldığımız Geniş
Renk Yelpazesindeki, Sayısız Çiçeklerimizi Görmek
İsterseniz >>
BİLİM
ve BASINDA BİZİ İZLEYİN
HAYDİ
VİDEO SEYREDELİM
DİYECEK ÖZLÜ SÖZÜMÜZ DE VAR
BÜYÜK İMTİHANIN , BÜYÜK SABRIN , BÜYÜK EMEĞİN , MÜKAFAATI DA
BÜYÜK
OLUR.
Hata Yapmaktan Korkup , Gönül Konarak Edebi İle Yapılan Her İşin Meyvesi Has,
Güvenilir Ve Nitelikli Olur.
BAYİLERİMİZ
Birlikte Çalıştığımız
Bayilerimiz >>
SİZE
TAAHHÜDÜMÜZ
-
Organik Tarim Esaslari Ve Uygulanmasina İlişkin Yönetmeliğin
Kendi Faaliyet Alanimizi İlgilendiren Hükümlerin Tümünü
İşletmelerimizde Uyguladiğimizi Taahhüd Ediyoruz.
SAFF 1011 Organik Balı Sizin İçin
En İyi ve En Kaliteli Bal Markası
Ülkemizde Ürettiğimiz Ballar Genel Olarak " Kastamonu Balı, İsfendiyar Balı, Küre Balı, Zengin Bal, Hakiki Bal,
Altın Bal, Karadeniz Balı " Gibi Pek Çok İsimle de Anılmaktadır.
KULLANIM KOŞULLARI
GİZLİLİK BİLDİRİMİ